honar

سانسور در هنر، پدیده‌ای دیرینه است که از دوران باستان تا به امروز، به اشکال مختلف وجود داشته است. این اقدام شامل سرکوب یا ممنوعیت آثار هنری است که از سوی نهادهای قدرت (دولت‌ها، گروه‌های مذهبی، سازمان‌های اجتماعی) به دلایل مختلفی مانند "غیراخلاقی"، "ضد مذهب"، "سیاسی نامطلوب" یا "تهدیدی برای امنیت" تلقی می‌شوند. هدف از سانسور، کنترل افکار عمومی، حفظ نظم اجتماعی، یا تحکیم ایدئولوژی‌های خاص است. با این حال، تاریخ نشان داده است که سانسور اغلب به جای خاموش کردن صداهای هنری، آن‌ها را تقویت می‌کند و هنر را به نمادی از مقاومت و آزادی بیان تبدیل می‌سازد.

موارد تاریخی سانسور در هنر بسیار فراوان هستند. یکی از مشهورترین نمونه‌ها در دوران رنسانس، واکنش به نقاشی دیواری "داوری نهایی" (The Last Judgment) اثر میکل‌آنژ در کلیسای سیستین است. این اثر که در سال ۱۵۴۱ تکمیل شد، به دلیل نمایش برهنگی در چهره‌های مقدس، خشم محافظه‌کاران کلیسا را برانگیخت. در نتیجه، پاپ پل چهارم دستور داد تا برخی از قسمت‌های برهنه توسط نقاشی دیگر پوشانده شوند، که این اقدام به "کمپین برگ انجیر" معروف شد و نمونه‌ای بارز از سانسور مذهبی است. در قرن بیستم، آلمان نازی اقدام به سرکوب و نابودی آنچه که "هنر منحط" (Degenerate Art) می‌نامید، کرد. آثاری از هنرمندان مدرن مانند اکسپرسیونیست‌ها و کوبیست‌ها، به دلیل عدم انطباق با ایدئولوژی نازی و به دلیل "غیرآریایی" بودن، از موزه‌ها حذف، سوزانده یا در نمایشگاه‌های تحقیرآمیز به نمایش گذاشته شدند.

در دوران معاصر نیز سانسور در هنر به اشکال مختلفی ادامه دارد. در برخی کشورها، حکومت‌های توتالیتر یا استبدادی به طور سیستماتیک هنر را برای کنترل روایت‌های سیاسی و ممانعت از بیان عقاید مخالف سرکوب می‌کنند. هنرمندانی مانند آی وی‌وی (Ai Weiwei)، هنرمند و فعال چینی، بارها به دلیل انتقاد از دولت چین، آثارش سانسور شده، از نمایشگاه‌ها حذف گشته و حتی خودش دستگیر شده است. در سال ۲۰۱۷، زهرا دوغان، هنرمند و روزنامه‌نگار ترک، به دلیل نقاشی که تخریب یک شهر کردنشین توسط ارتش ترکیه را به تصویر می‌کشید، به زندان محکوم شد. این موارد نشان می‌دهند که چگونه دولت‌ها از قوانین ضد تروریسم یا امنیت ملی برای سرکوب بیان هنری استفاده می‌کنند.